หมู่บ้านแห่งความฝันจากถ้ำทิ้งร้าง ผู้สูงวัยในโจวซานสร้างหมู่บ้านด้วยมือตัวเอง

37 views
August 21, 2023

คำอธิบายฉบับย่อของสถานที่แห่งนี้คือโปรเจกต์หมู่บ้านแห่งความฝัน (Zhoushan House of Dreams) จากถ้ำ 19 ถ้ำและลานกว้างอีก 3 แห่งในโจวซาน เมืองที่ตั้งอยู่บนหมู่เกาะทางด้านตะวันออกของประเทศจีน ‘บ้านแห่งความฝัน’ นี้ ชุมชนผู้สูงอายุช่วยกันตั้งขึ้นมาเพราะที่นี่เคยเป็นบ้านของพวกเขาในวัยเด็ก ดังนั้นหมู่บ้านนี้จึงถูกสร้างขึ้นมาด้วยฝีมือและไอเดียของผู้สูงอายุกว่า 80 คน

ไม่ใช่แค่ไอเดีย แต่ลุงๆ ป้าๆ ที่เคยอาศัยอยู่ในถ้ำนี้มาตั้งแต่ยังเล็กยังเป็นผู้ออกแบบและลงมือก่อสร้างหมู่บ้านด้วยตัวเองผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม เจ้าของโปรเจกต์หลัก คือชุมชนโจวชาน (Zhoushan Community Group) และ In-situ Project องค์กรไม่แสวงหากำไรภายใต้โรงเรียนออกแบบของมหาวิทยาลัยโพลีเทคนิค ฮ่องกง (The Hong Kong Polytechnic University School of Design) และมหาวิทยาลัยเซินเจิ้น (Shenzhen University) ที่ทำงานด้านการพัฒนาชุมชน ออกแบบก่อสร้าง เวิร์กชอปเชิงสังคมในพื้นที่ชนบทมาตั้งแต่ปี 2015 ในพื้นที่ต่างๆ ของประเทศจีน

“คนท้องถิ่นจำนวนมากเริ่มจะหลงลืมวิถีชีวิตแบบถ้ำยุคโบราณ เพราะเห็นว่ามันตกยุคแล้ว แต่ในระหว่างกระบวนการบูรณะ ชุมชนก็เริ่มมองมุมใหม่ผ่านความสงสัยใคร่รู้และความสนใจในวิถีดั้งเดิม นี่จึงเป็นสิ่งที่ช่วยฟื้นฟูความมั่นใจในวัฒนธรรมของพวกเขา” กัว จื่ออี๋ (Kuo Jze Yi) ผู้ร่วมก่อตั้ง In-situ Project กล่าว

หมู่บ้านนี้ไม่ได้เน้นการออกแบบที่เนี้ยบกริบ เพราะต้องการพัฒนาทักษะในการเลือกใช้วัสดุรีไซเคิลและออกแบบของคนในชุมชน In-situ Project ทำงานใกล้ชิดและเน้นประโยชน์สูงสุด ประหยัดที่สุด เป็นส่วนผสมระหว่างการออกแบบและสังคมศาสตร์ที่มุ่งเป้าไปที่การกระตุ้นให้คนในท้องถิ่นรับเรื่องความยั่งยืนไปปฏิบัติจริง ดังนั้นการนำใช้วัสดุใกล้ตัวมาใช้ เช่น ขวดน้ำใช้แล้ว พลาสติก ของใช้ในบ้านเก่าๆ ทำให้สามารถลดค่าใช้จ่ายได้ เสริมสร้างทักษะเชิงช่างให้กับชาวบ้าน เนรมิตถ้ำทิ้งร้างให้เป็นที่อยู่ใหม่และหลากหลายรูปแบบ ส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืนให้กับย่านนั้นๆ

“เราไม่ได้พยายามจะสร้างนวัตกรรมโครงสร้างอะไร แต่เราแค่สนุกไปกับการทำงานร่วมกับหน่วยงานก่อสร้างพร้อมกับค้นหาการอยู่อาศัยกับถ้ำโบราณนี้ในมุมมองที่หลากหลาย” เขาเสริม

แนวคิดในการนำวัสดุรอบๆ หมู่บ้านมาใช้จึงเรียบง่าย นั่นคือการทำความสะอาดพื้นที่โดยรอบไปในตัวและสร้างสรรค์ระบบนิเวศที่หมุนเวียน

ที่น่าสนใจคือแนวทางนี้ยังสร้างความทรงจำร่วมให้กับผู้สูงอายุในบ้านแห่งความฝันหลังใหญ่นี้ผ่านวัสดุที่ไม่ใช้งานแล้ว แต่เป็นวัสดุในความทรงจำ ขวดแก้วต่างๆ ที่มีคุณค่าและความหมายต่อผู้สร้างจะถูกฝังเข้าไปในสถาปัตยกรรมที่เห็นได้ด้วยตาเปล่าเพื่อกระตุ้นความทรงจำของผู้อยู่อาศัยที่ตัวเลขอายุเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

แน่นอนว่า ‘ถ้ำ’ ไม่ใช่สถานที่ที่ง่ายต่อการฟื้นฟูหรือก่อสร้างขึ้นมาใหม่ แต่ In-situ Project ยังยืนหยัดที่จะบูรณะถ้ำทั้ง 19 แห่งให้กลายเป็นห้องรับแขก ห้องประชุม ห้องจัดแสดงนิทรรศการ รวมไปถึงครัวชุมชน ห้องอาหาร และเวิร์กชอปงานคราฟต์ โดยที่พื้นที่ทั้งหมดเชื่อมกันด้วยลานกว้าง 3 ลานที่เต็มไปด้วยต้นไม้ และตัวหมู่บ้านนี้ก็ถูกสร้างมาตั้งแต่เฟสแรก (ปี 2017) ที่วางเป้าหมายให้หมู่บ้านอื่นๆ นำรูปแบบของเกสต์เฮาส์ ครัวชุมชน พื้นที่อเนกประสงค์ หรือการอบรมไปใช้ได้ด้วย

ลุง ป้า นา อาในชุมชนคือผู้ที่มาร่วมออกแบบและอยู่ในทุกกระบวนการ และในเฟส 2 (ปี 2020) ซึ่งถือเป็นกระบวนการสร้างการมีส่วนร่วมแบบเต็มขั้น พวกเขาก็เริ่มอยากค้นหาวิธีการต่างๆ ในการพัฒนาบ้านตัวเองผ่านคำแนะนำของหัวหน้าโครงการ และเข้าร่วมการอบรมกว่า 20 งาน ประชุมกับมหาวิทยาลัย โรงเรียนมัธยมศึกษา หรือแม้กระทั่งหน่วยงานจากรัฐบาล รวมทั้งบริจาคข้าวของส่วนตัวที่เก็บสะสมไว้กว่าหลายสิบปี และวัสดุเหลือใช้อื่นๆ ก็ถูกเก็บมาจากพื้นที่ในแถบนั้น เช่น ขวดน้ำ กระเบื้อง หม้อเซรามิก ศิลาชนิดพิเศษ

หรือแม้แต่กรอบประตูจากป้าบ้านนั้น ตัวหมากรุกของเด็กอีกบ้าน

“ระหว่างกระบวนการ ชาวบ้านได้โอกาสสะท้อนมุมมองเกี่ยวกับวัฒนธรรมของพวกเขาอีกครั้ง การปรับปรุงเทคนิคในการก่อสร้างโดยที่ไม่ทอดทิ้งวิถีดั้งเดิมทำให้พวกเขาเข้าใจลึกซึ้งในวิถีและวัฒนธรรมของตนเอง ดังนั้นการที่เราเน้นเรื่องวัฒนธรรมและผู้คน จึงเป็นการพยายามที่จะแก้ปัญหาเชิงสังคมในเรื่องอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่เริ่มจะถูกละเลยไปตามเวลา

ชาวบ้านวาดภาพหยินหยาง ในสิ่งก่อสร้างมีหินอ่อนที่เจ้าของคือบ้านข้างๆ ผู้คนต่างต้องการที่จะแบ่งปันประสบการณ์และไอเดียของตัวเอง เรื่องราวเหล่านี้ก็เป็นอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของหมู่บ้านนี้” กัวจื่ออี๋กล่าว

ผลงานที่สนใจในเฟสนี้คือลานกว้าง 2 ลานพร้อมห้องนอน 8 ห้อง ห้องอาบน้ำและห้องซักผ้า 2 ห้อง หนึ่งพื้นที่จัดแสดงงาน หนึ่งห้องเรียนที่จุคนได้ 60 ชีวิต และยังมีร้านค้าชุมชนอีกด้วย

ถ้ามองจากด้านหน้าหมู่บ้าน เราจะเห็นการตกแต่งที่ค่อนข้างโดดเด่นในทางสถาปัตยกรรม รายละเอียดเหล่านั้นเต็มไปด้วยการลงแรงจากผู้สูงอายุที่ไม่มีทักษะเชิงช่างหรือการก่อสร้างใดๆ เลย แต่มีทักษะเหล่านี้ขึ้นมาผ่านการทำงานร่วมกันหลายปี และเมื่อเดินเข้าไปด้านใน ทุกซี่ไม้และการดีไซน์ก็ตะโกนเสียงดังให้เห็นถึงความตั้งใจและความไม่เหมือนใคร

เฟสสุดท้ายจึงเป็นการทำงานกับชุมชนอย่างเข้มข้นและตรวจสอบความปลอดภัย คุณภาพของสิ่งก่อสร้าง และคุณภาพชีวิต

ฝึกฝนการออกแบบและสถาปัตยกรรมที่จะสร้างคุณค่าให้กับชุมชนมนุษย์ สร้างหมู่บ้านเหนือถ้ำร้างและเปลี่ยนระบบนิเวศของพื้นที่แถบนั้นให้มีชีวิตและมีการเคลื่อนไหวทางสังคมและวัฒนธรรมที่ทุกคนได้มาอยู่ในพื้นที่ที่ตัวเองสร้าง เต็มไปด้วยประวัติศาสตร์ของชีวิตและประวัติศาสตร์ของอนาคต

หมู่บ้านแห่งความฝันได้รับรางวัล Grand Prize จาก Seoul Design Awards ในปี 2021 และเป็นผู้ชนะรางวัลด้านสังคมจาก AZ Award ในปี 2022

Photo: Insitu Project

ชมภาพรวมของหมู่บ้าน

ชมพิธีเปิด

การทำงานเฟสแรก

บรรยากาศการถกเถียง


ที่มา

บทความ “House of Dreams” จาก architectureindevelopment.org (Online)

บทความ “House of Dreams” จาก seouldesignaward.or.kr (Online)

บทความ “The Development of the Village is also a Participatory Platform for Creation” จาก ccmccf.org.hk (Online)

เว็บไซต์ Insitu Project (Online)

แหล่งชุมนุมความคิดเรื่องพื้นที่สาธารณะเพื่อการเรียนรู้
และห้องสมุดกับการเปลี่ยนแปลงสังคม

                                                                                            

The KOMMON มีการใช้คุกกี้ เพื่อเก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ไปวิเคราะห์และปรับปรุงการให้บริการที่ดียิ่งขึ้น คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

อนุญาตทั้งหมด
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้สำหรับการวิเคราห์

    คุกกี้นี้เป็นการเก็บข้อมูลสาธารณะ สำหรับการวิเคราะห์ และเก็บสถิติการใช้งานเว็บภายในเว็บไซต์นี้เท่านั้น ไม่ได้เก็บข้อมูลส่วนตัวที่ไม่เป็นสาธารณะใดๆ ของผู้ใช้งาน

บันทึก