กาดก้อม กองเตียว ถนนสายวัฒนธรรม บอกเล่าตัวตนคนสันป่าตอง

49 views
March 6, 2023

ทุกบ่ายวันอาทิตย์ ถนนเล็กๆ ใกล้วัดศรีนวรัฐ (วัดทุ่งเสี้ยว) อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ถูกเปลี่ยนเป็น ‘กาดก้อม กองเตียว’ ซึ่งแปลว่า ตลาดเล็กๆ บนถนนคนเดิน ชาวชุมชนรับบทเป็นพ่อค้าแม่ค้าเฉพาะกิจตั้งแผงขายของ ทั้งพืชผักสวนครัว อาหารปรุงสำเร็จ ขนมโบราณหากินยาก อย่างเช่น ขนมเทียนแก้วเนื้อหนึบ ขนมครกโบราณแบบโรยด้วยน้ำตาลทราย ขนมฟักเขียว ดอกไม้ เสื้อผ้า และเครื่องประดับ นักท่องเที่ยวทั้งในและนอกพื้นที่ต่างเดินชิมและเลือกชมสินค้าอย่างเพลิดเพลิน

กาดก้อม กองเตียว เปิดมาตั้งแต่ปี 2561 โดยมี พระครูถาวรนพรัฐ เจ้าอาวาสวัดศรีนวรัฐ เป็นผู้ริเริ่มแนวคิด และสมาชิกชุมชนร่วมแรงร่วมใจกันสานต่อ เพื่อบอกเล่าให้ทุกคนรับรู้ว่า สันป่าตองเป็นพื้นที่รุ่มรวยทางวัฒนธรรม ในอดีตเมื่อประมาณ 100 ปีก่อน ย่านนี้เป็นเส้นทางหลักที่เกวียนขนข้าวของเจ้าแก้วนวรัฐ อดีตผู้ครองนครเชียงใหม่แล่นผ่าน โดยหยุดพักที่คุ้มหน้าวัดศรีนวรัฐก่อนส่งเข้าไปขายในเมือง นอกจากนี้ สันป่าตองยังมีกลุ่มชาติพันธุ์อาศัยอยู่ถึง 5 กลุ่ม ได้แก่ ไทยวน ไทยอง ไทเขิน ไทลื้อ และลัวะ ทำให้เกิดความหลากหลายซึ่งผสมผสานกันในชุมชน สะท้อนผ่านประเพณีและวิถีชีวิต

หากใครใช้เวลาเดินเล่นกาดก้อม กองเตียวสักพัก คงสะดุดตากับผู้ชายชาวเหนือผิวสองสี ผมยาว ที่มักเตร็ดเตร่ไม่ห่างจากร้านค้า เขาคือ ‘พ่อหลวงรุ่งโรจน์’ หรืออาจารย์รุ่งโรจน์ เปี่ยมยศศักดิ์ อดีตผู้ใหญ่บ้านและศิลปินพื้นถิ่น ซึ่งศึกษารวบรวมข้อมูลเรือนเครื่องไม้นับร้อยหลัง เขามองว่า เรือนเหล่านี้คือศิลปะชุมชนซึ่งกำลังเลือนหาย ทั้งสาเหตุจากการผุพังตามกาลเวลา และขาดความสนใจจากชนรุ่นหลัง สิ่งที่เขามองหาคือการฟื้นฟูมรดกทางวัฒนธรรม และการเรียนรู้เพื่อสืบทอดของคนในชุมชน

ขณะเดียวกัน มีนักวิจัยและนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยในเชียงใหม่จำนวนหนึ่งสนใจและเห็นความสำคัญของชุมชนแห่งนี้ ทั้งประเด็นเกี่ยวกับกาดก้อม เรือนไม้ วัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ ประวัติข้าวพันธุ์สันป่าตอง และฝีมือช่างพื้นถิ่น ที่นี่จึงกลายเป็นพื้นที่วิจัยและเรียนรู้ของนักวิชาการ โดยมีพ่อหลวงรุ่งโรจน์เป็นหนึ่งในตัวแทนชุมชนซึ่งช่วยขับเคลื่อน หลักฐานเชิงประจักษ์ถึงความร่วมมือระหว่างชุมชนและสถาบันการศึกษา เช่น ภาพสตรีทอาร์ตแสดงวิถีชุมชนบนผนังศาลาการเปรียญและกำแพงวัดศรีนวรัฐ และงานวิจัยเชิงบูรณาการที่เกิดจากความร่วมมือของทุกสาขา ทั้งสถาปัตยกรรม การท่องเที่ยว สังคมศาสตร์

สันป่าตองในวันนี้ บ้านเรือนหลายหลังมีบทบาทเป็นแหล่งเรียนรู้มีชีวิต ซึ่งเจ้าของบ้านพร้อมจะบอกเล่าประวัติศาสตร์อันน่าภูมิใจ ส่วนกาดก้อม กองเตียวเป็นเหมือน Showcase ของชุมชน ทุกองค์ประกอบ ทั้งสินค้า ศิลปิน และผู้คน สามารถเชื่อมโยงไปสู่เรื่องราวของช่างฝีมือแห่งลุ่มแม่น้ำขาน และเป็นพื้นที่ให้คนทั้งในชุมชนและมีปฏิสัมพันธ์กัน

“ถ้าอยากรู้ประวัติของ ‘แกงเหมือน’ เราคงต้องคุยกันยาว บอกได้เลยว่า มีแค่ที่นี่ที่เดียว และมีสตอรี่ด้วย”
บทสนทนาง่ายๆ ของแม่ค้าขายอาหารในชุดพื้นเมือง จุดประกายให้กับผู้มาเยือนจากต่างถิ่นเกิดความอยากรู้เกี่ยวกับแกงไก่ใส่ใบเล็บครุฑและสมุนไพรพื้นถิ่นอีกนับชนิดไม่ถ้วน

กาดก้อม กองเตียว จึงเป็นมากกว่าจุดหมายเพื่อการท่องเที่ยว แต่เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางวัฒนธรรม ผ่านสถาปัตยกรรมและเรื่องเล่าระหว่างผู้คน ความเข้มแข็งของชุมชนมาจากส่วนผสมอย่างลงตัวระหว่างการสนับสนุนเชิงวิชาการและความร่วมมือของชาวสันป่าตอง ซึ่งได้ช่วยกันผลักดัน คิดค้น วางแผน เป็นกระบอกเสียงร่วมพัฒนาพื้นที่ของตนเองให้เป็นที่รู้จัก

กาดก้อม กองเตียว ถนนสายวัฒนธรรม บอกเล่าตัวตนคนสันป่าตอง
Photo: กาดก้อม กองเตียว

กาดก้อม กองเตียว ถนนสายวัฒนธรรม บอกเล่าตัวตนคนสันป่าตอง


ที่มา

บทความ “ลมหายใจของการอนุรักษ์ (อาจารย์รุ่งโรจน์ เปี่ยมยศศักดิ์) – The Breath of Conservation, Ajarn Roongroj Paimyossak” จาก art-culture.cmu.ac.th (Online)

เฟซบุ๊ก กาดก้อม กองเตียว (Online)

แหล่งชุมนุมความคิดเรื่องพื้นที่สาธารณะเพื่อการเรียนรู้
และห้องสมุดกับการเปลี่ยนแปลงสังคม

                                                                                            

The KOMMON มีการใช้คุกกี้ เพื่อเก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ไปวิเคราะห์และปรับปรุงการให้บริการที่ดียิ่งขึ้น คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

อนุญาตทั้งหมด
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้สำหรับการวิเคราห์

    คุกกี้นี้เป็นการเก็บข้อมูลสาธารณะ สำหรับการวิเคราะห์ และเก็บสถิติการใช้งานเว็บภายในเว็บไซต์นี้เท่านั้น ไม่ได้เก็บข้อมูลส่วนตัวที่ไม่เป็นสาธารณะใดๆ ของผู้ใช้งาน

บันทึก