สำหรับคนรักหนังสือ คงจะไม่มีที่ไหนให้ความรู้สึกเหมือน ‘บ้าน’ ได้เท่าร้านหนังสือ ห้องสมุด หรือพื้นที่ใดๆ ก็ตามที่เต็มไปด้วยหนังสือเรียงรายตั้งแต่พื้นจรดเพดานอีกแล้ว หลายๆ คนคงแอบคิดว่า หากต้องเดินทางไกลจากบ้าน ถ้าได้ใช้เวลาช่วงค่ำคืนท่ามกลางชั้นหนังสือ แทนที่จะอยู่ในโรงแรมก็คงจะดีไม่น้อย
หนอนหนังสือที่เป็นนักเดินทาง กรุณาปักหมุดบทความนี้ เพราะเราตั้งใจจะชี้เป้าร้านหนังสือและห้องสมุดหลายแห่งทั่วโลกที่เปิดให้ผู้คนเข้าพักค้างคืนได้ แต่ละแห่งล้วนควรค่าแก่การไปสัมผัสบรรยากาศสักครั้ง
Gladstone’s Library เป็นห้องสมุดแบบเปิดให้พักอาศัยได้ในแคว้นเวลส์ สหราชอาณาจักร ที่ผสมผสานการเป็นพื้นที่อ่านหนังสือกับที่พักเข้าด้วยกัน โดยมีห้องพักประมาณ 26 ห้องพร้อมสิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐานครบครัน ย้อนกลับไปช่วงปลายศตวรรษที่ 19 วิลเลียม แกลดสโตน (William Gladstone) เริ่มย้ายหนังสือจากห้องสมุดส่วนตัวในปราสาทออกมาไว้ในพื้นที่ที่คนทั่วไปเข้าถึงได้ เพราะเขาเชื่อว่าความรู้ไม่ควรถูกกักเก็บไว้กับใครคนใดคนหนึ่ง หลังจากเขาเสียชีวิต มรดกก้อนใหญ่ที่ทิ้งไว้ก็ช่วยให้โครงการนี้สำเร็จ
ห้องสมุด จึงเปิดตัวขึ้นในปี 1902 ก่อนที่ครอบครัวของเขาจะต่อเติมส่วนที่พักอาศัยเพิ่มเข้ามา กลายเป็นพื้นที่ที่นักอ่านเข้ามานอนค้างและใช้ชีวิตกับหนังสือได้ ที่นี่ไม่ได้มีแค่หนังสือกว่า 150,000 เล่มให้เลือกอ่าน แต่ยังมีห้องอ่านหนังสือบรรยากาศขรึมงดงาม และบิสโทรชื่อเก๋ว่า ‘Food for Thought’ ให้ใช้เวลาค่อย ๆ ซึมซับความคิดไปพร้อมมื้ออาหาร ที่สำคัญ ห้องสมุดแห่งนี้ยังคงยึดแนวคิดเดิมของ Gladstone ในการลดกำแพงทางการเงิน ด้วยการมีส่วนลด และทุนสนับสนุนสำหรับผู้มาเยือน เหมือนเป็นการย้ำว่า ประตูสู่ความรู้ควรเปิดกว้างสำหรับทุกคนจริงๆ
ผู้เข้าพักสามารถใช้ห้องอ่านหนังสือได้ตลอดวัน และต่อเนื่องถึงช่วงค่ำ (บางส่วนเปิดให้บริการถึง 22.00 น.) รวมถึงใช้พื้นที่ส่วนกลาง เช่น เลานจ์ ร้านอาหาร และพื้นที่พักผ่อนต่างๆ ได้ ทำให้ที่นี่ไม่ใช่แค่ที่พัก แต่เป็นพื้นที่พักใจให้เราหลบลี้จากโลกภายนอก เพื่อใช้เวลา อ่าน เขียน และอยู่กับความคิดอย่างลึกซึ้ง
ขึ้นเหนือไปที่สกอตแลนด์ เมืองเล็กๆ อย่าง วิกทาวน์ (Wigtown) ถูกเรียกว่า ‘เมืองหนังสือแห่งชาติ’ แต่สิ่งที่ทำให้ที่นี่พิเศษขึ้นไปอีก คือร้านหนังสือเล็กๆ ชื่อ The Open Book ที่ให้นักอ่านลองใช้ชีวิตเป็นคนขายหนังสือได้แบบไม่ต้องเปลี่ยนชีวิตทั้งชีวิต ผู้เข้าพักจะได้นอนในอพาร์ตเมนต์ชั้นบนของร้าน และสามารถเปิด-ปิดร้านเองได้ตามใจ อยากเปิดสายหน่อย หรือจะอยู่ยันเที่ยงคืนก็ไม่มีใครว่า
ขยับออกไปอีกนิดในทวีปยุโรป ย่านเลอมาเรส์ของปารีสมีที่พักเล็กๆ แห่งหนึ่งซ่อนอยู่หลังหน้าร้านหนังสือชื่อ La Librairie จากด้านนอกก็ดูเหมือนร้านหนังสือธรรมดา แต่พอเปิดประตูเข้าไป กลับกลายเป็นอพาร์ตเมนต์ที่เต็มไปด้วยชั้นหนังสือรอบตัว บรรยากาศอบอุ่นเหมือนบ้าน ผสมกับเสน่ห์ของร้านหนังสือเก่า เพดานคานไม้ เฟอร์นิเจอร์นุ่มๆ และมุมอ่านหนังสือเงียบๆ ทำให้ทั้งพื้นที่รู้สึกเหมือนโลกอีกใบที่หมุนช้าลง
โปรเจกต์นี้เกิดจากการนำร้านเก่าในปารีสมาปรับเป็นที่พัก โดยยังคงบรรยากาศเดิมเอาไว้ ทำให้การนอนในร้านหนังสือไม่ใช่แค่ไอเดียน่ารักๆ แต่เป็นประสบการณ์ของการใช้ชีวิตกับวัฒนธรรมการอ่าน เหมือนเราไม่ได้แค่มาเที่ยว แต่ได้ลองใช้ชีวิตในเมืองนั้นผ่านหนังสือจริงๆ
อีกมุมหนึ่งของปารีส ร้านหนังสือ Shakespeare and Company มีคติประจำใจที่ฟังดูเหมือนบทกวีของนักเดินทางว่า “อย่าปิดกั้นคนแปลกหน้า เพราะเขาอาจเป็นเทวดาในคราบมนุษย์” แล้วเจ้าของร้านก็ทำตามนั้นจริงๆ โดยเปิดร้านให้ใครก็ได้มาพักฟรี แค่ขอให้อ่านหนังสือวันละเล่ม ช่วยงานร้านเล็กๆ น้อยๆ และเขียนเรื่องราวชีวิตตัวเองทิ้งไว้หนึ่งหน้า เพื่อเก็บเป็นบันทึกคนพเนจรที่แวะเวียนเข้ามา ตลอดกว่า 70 ปีที่ผ่านมา มีคนแบบนี้มากกว่า 30,000 คนแล้ว แม้ที่พักจะค่อนข้างแคบและต้องใช้ชีวิตร่วมกับคนอื่นแบบใกล้ชิด ทำให้ที่นี่ไม่ใช่แค่ร้านหนังสือ แต่เป็นบ้านชั่วคราวของนักเดินทางและนักฝันจากทั่วโลก
ใกล้เข้ามาอีกหน่อยในเอเชีย ที่โตเกียว มีสถานที่หนึ่งที่ตั้งต้นจากความรู้สึกเรียบง่ายของคนรักหนังสือที่มีช่วงเวลาที่อ่านจนดึก อ่านจนง่วง และเผลอหลับไปทั้งที่หนังสือยังเปิดค้างอยู่ในมือ Book and Bed Tokyo จึงถูกออกแบบขึ้นในฐานะ ‘ร้านหนังสือที่คุณนอนค้างได้’ พื้นที่เต็มไปด้วยหนังสือหลายพันเล่ม เตียงถูกซ่อนอยู่ตามชั้นหนังสือ แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ ที่นี่ไม่ได้พยายามเป็นโรงแรมที่สบายที่สุด แต่ให้ความสำคัญกับ ‘ประสบการณ์การอ่าน’ ที่ดีที่สุด เพราะหัวใจของ Book and Bed คือการได้อยู่กับหนังสือให้นานที่สุด อ่านไปจนดึก และปล่อยให้ตัวเองหลับไปท่ามกลางเรื่องราวเหล่านั้นอย่างเป็นธรรมชาติ
ยังมีร้านหนังสือและที่พัก ที่ชวนให้คุณหลับไปพร้อมหนังสือ และตื่นมาเพื่อเริ่มวันใหม่พร้อมกับหนังสืออีกหลายแห่ง ติดตามได้ที่ https://www.mentalfloss.com/article/649611/bookstores-libraries-to-stay-in
ที่มา
บทความ “Libraries & Bookstores You Can Spend the Night In” จาก magazine.1000libraries.com (Online)
บทความ “Suite La Librairie, Paris Centre Marais” web.archive.org (Online)
เว็บไซต์ Book And Bed Tokyo (Online)
เว็บไซต์ Gladstone’s Library (Online)
เว็บไซต์ Shakespeare and Company (Online)
