สโมสรยกกำลังสุข พื้นที่เรียนรู้ที่ฟูมฟักคนรุ่นใหม่จากภาคใต้สู่การเปลี่ยนแปลงสังคม

          สโมสรยกกำลังสุข พื้นที่เรียนรู้ที่ฟูมฟักคนรุ่นใหม่จากภาคใต้สู่การเปลี่ยนแปลงสังคม ท่ามกลางโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เยาวชนคือกลุ่มที่ต้องปรับตัวเร็วที่สุด รับแรงกระแทกแรงที่สุด และในหลายครั้งก็ถูกคาดหวังมากที่สุด แต่ขณะเดียวกัน พวกเขาเองก็เป็นพลังบริสุทธิ์ที่พร้อมจะสร้างการเปลี่ยนแปลงใหม่ๆ หากมีพื้นที่ให้ยืน มีเสียงที่ถูกฟัง และมีโอกาสที่พอจะไขว่คว้า สโมสรยกกำลังสุข หรือชื่อเต็มคือศูนย์สร้างสรรค์สื่อเพื่อเด็ก เยาวชน และครอบครัว คือหนึ่งในพื้นที่เหล่านั้น ที่ค่อยๆ ก่อตัวขึ้นจากความตั้งใจเล็กๆ ในชุมชนภาคใต้ตอนล่าง จนกลายเป็นเครือข่ายการเรียนรู้ที่ทรงพลังในวันนี้

          เด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดภาคใต้ โดยเฉพาะพังงา กระบี่ ภูเก็ต ยะลา และปัตตานี ได้รับโอกาสและการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจากสโมสรยกกำลังสุข ซึ่งตั้งอยู่ที่ อำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่ เพื่อรวมกลุ่มกันสร้างกิจกรรมที่มีความหมาย ไม่ว่าจะเป็นงานสื่อสร้างสรรค์ กิจกรรมอาสา พื้นที่เรียนรู้ หรือแม้แต่โครงการทดลองที่เกิดจากจินตนาการของเด็กเอง ในแต่ละจังหวัด สโมสรฯ ทำงานร่วมกับอุทยานการเรียนรู้ในพื้นที่ และองค์กรภาคีอื่นๆ เพื่อสร้าง ‘พื้นที่ปลอดภัย’ สำหรับการเติบโต ทั้งทางความคิด อารมณ์ และทักษะชีวิตที่จำเป็นต่อโลกยุคใหม่

          เบื้องหลังความเคลื่อนไหวเหล่านี้คือความเข้าใจอย่างลึกซึ้งว่า เยาวชนไม่ใช่เพียงผู้เรียน แต่คือผู้สร้าง ผู้สื่อสาร และผู้ร่วมเปลี่ยนแปลงสังคม สโมสรยกกำลังสุขจึงออกแบบกิจกรรมทุกอย่างโดยให้เยาวชนอยู่ตรงกลาง ผ่านกระบวนการที่ฝึกคิด ฝึกวางแผน และลงมือทำจริง ไม่ใช่ในฐานะผู้เข้าร่วม แต่ในฐานะเจ้าของประสบการณ์ กลไกเช่นนี้ช่วยปลุกให้เด็กๆ เชื่อมั่นในศักยภาพของตนเอง และมองเห็นว่าความเปลี่ยนแปลงนั้นเกิดได้จากมือเรา ไม่จำเป็นต้องรอใคร

          หนึ่งในเครื่องมือสำคัญของสโมสรคือ สื่อ ไม่ว่าจะเป็นคลิปวิดีโอ บอร์ดเกม แอนิเมชัน อินโฟกราฟิก หรือโพสต์ออนไลน์ สิ่งเหล่านี้ถูกนำมาใช้เป็นพาหนะในการเรียนรู้ แทนที่จะสอนโดยตรง สโมสรฯ จะชวนให้เด็กๆ ทดลองผลิตเอง ตั้งคำถามเอง และเลือกประเด็นที่อยากสื่อสารด้วยตัวเอง โดยมีผู้ใหญ่คอยโอบอุ้มและเติมทักษะให้ในจังหวะที่เหมาะสม โครงการอย่าง ‘คิดดีไอดอล’ คือเวทีที่เปิดให้เด็กและเยาวชนได้เสนอไอเดียด้านสุขภาวะ ผ่านการสื่อสารที่พวกเขาเลือกใช้เอง โดยมีเป้าหมายไม่ใช่แค่พูดให้ดี แต่พูดให้เปลี่ยนสังคมได้จริง

          การสื่อสารสุขภาวะจึงกลายเป็นหัวใจของงานทั้งหมด สโมสรฯ ไม่ได้ทำหน้าที่ผลิตเนื้อหา แต่ฝึกให้เด็กเป็นนักสื่อสารที่มีจิตสำนึก เข้าใจกลไกสื่อ และใช้สื่ออย่างรับผิดชอบ ทั้งเพื่อส่งต่อความรู้ และเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันในโลกที่เต็มไปด้วยปัจจัยเสี่ยง ตั้งแต่บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า การพนัน ไปจนถึงข่าวปลอมและอันตรายบนโลกออนไลน์ เยาวชนที่ผ่านกระบวนการนี้ไม่เพียงเข้าใจเนื้อหาเท่านั้น แต่ยังเข้าใจวิธีรับมือ และมีพลังในการชวนเพื่อน ครอบครัว และชุมชนให้ตื่นรู้ไปพร้อมกัน

          มากไปกว่านั้น สโมสรฯ ยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่เฝ้าระวังสื่อที่ไม่ปลอดภัยสำหรับเด็กและเยาวชน ทั้งโดยการเปิดรับเรื่องร้องเรียน การติดตามสื่อออนไลน์ และการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายในระดับท้องถิ่นและระดับชาติ เป็นการรวมพลังของคนตัวเล็ก ๆ ให้กลายเป็นเสียงที่ได้ยินในระบบที่ใหญ่ขึ้น ไม่ว่าจะผ่านงานวิจัยภาคพลเมือง การสื่อสารสาธารณะ หรือการร่วมเวทีขับเคลื่อนกับหน่วยงานรัฐ

          ในอีกมิติหนึ่ง สโมสรยกกำลังสุขยังเชื่อมโยงการเรียนรู้กับเศรษฐกิจฐานราก โดยเปิดพื้นที่ให้เด็กและเยาวชนได้ทดลองเป็นผู้ประกอบการ ลองออกแบบผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่น หรือจัดกิจกรรมสร้างรายได้แบบง่าย ๆ เช่น ‘ตลาดมือสองดีต่อใจ’ ที่เด็กๆ เป็นคนออกแบบเองทั้งระบบ ตั้งแต่ตั้งชื่อ กำหนดกติกา ไปจนถึงการบริหารรายได้ เพื่อให้พวกเขาเห็นว่าความคิดสร้างสรรค์ก็สามารถกลายเป็นช่องทางลดความยากจนในชุมชนได้

          ในช่วงสถานการณ์โควิด19 สโมสรฯ ยังริเริ่มโครงการ ‘ดูแลใจ’ เพื่อช่วยบรรเทาผลกระทบด้านจิตใจของเด็กและครอบครัวในพื้นที่ ผ่านกิจกรรมสื่อสารที่เน้นการเข้าใจตนเอง การดูแลกันและกัน และการเข้าถึงความช่วยเหลือด้านสุขภาพจิตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การทำงานเช่นนี้แสดงให้เห็นว่าสโมสรฯ ไม่ได้เพียงพูดถึงสุขภาวะในเชิงนามธรรม แต่จับต้องได้และตอบโจทย์จริงกับสถานการณ์ชีวิตของผู้คน

          อีกสิ่งหนึ่งที่ทำให้สโมสรยกกำลังสุขแตกต่าง คือการไม่ทำงานแบบบนลงล่าง ทุกกิจกรรมเกิดจากการฟังเสียงของเด็ก เยาวชน และคนในพื้นที่ ว่าพวกเขาต้องการเรียนรู้อะไร ต้องการแก้ปัญหาอะไร จากนั้นทีมงานจึงออกแบบกระบวนการให้สอดรับกับความฝัน ความกังวล และบริบทจริงของพื้นที่ บางพื้นที่ต้องการพูดเรื่องสิ่งแวดล้อม บางพื้นที่อยากคุยเรื่องเพศศึกษา บางพื้นที่ต้องการรับมือกับความรุนแรงในครอบครัว สโมสรฯ ไม่ได้เลือกให้ แต่เดินไปพร้อมกันกับผู้คนในชุมชน

          สิ่งเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากโครงการหนึ่งโครงการ หรือคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่เกิดจากการสั่งสมความไว้ใจอย่างต่อเนื่อง การทำงานร่วมกันระหว่างเด็ก ครอบครัว โรงเรียน ชุมชน หน่วยงานรัฐ และองค์กรอิสระ จนเกิดเป็นเครือข่ายการเรียนรู้ที่มีชีวิต และสามารถขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ได้จริง

          แม้จะไม่ได้ทำงานในเมืองหลวง หรือไม่ได้เป็นองค์กรขนาดใหญ่ แต่สโมสรยกกำลังสุขได้แสดงให้เห็นว่าการสร้างพื้นที่เรียนรู้ให้คนในชุมชน โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน ได้ลุกขึ้นมาเป็นเจ้าของพื้นที่ทางความคิดของตนเองนั้นมีพลังมากเพียงใด เด็กที่เคยไม่กล้าพูดในห้องเรียน กลายเป็นผู้เสนอข้อคิดเห็นในเวทีนโยบาย เด็กที่เคยไม่รู้จะจัดการกับความเครียดอย่างไร กลายเป็นคนคอยช่วยเพื่อนดูแลสุขภาพจิต คนที่เคยไม่มั่นใจในสิ่งที่ตัวเองคิด กลายเป็นผู้จุดประกายให้ชุมชนคิดต่อไปด้วยกัน

          เพราะสิ่งที่สโมสรยกกำลังสุขสร้าง ไม่ใช่แค่กิจกรรมรายเดือน ไม่ใช่แค่หลักสูตรฝึกอบรม หรือคลิปวิดีโอความรู้ แต่คือกระบวนการเรียนรู้ที่ปลุกชีวิตเด็กคนหนึ่งให้กลายเป็นผู้เปลี่ยนแปลง ทั้งต่อตนเองและต่อเมืองที่เขาอาศัยอยู่ และนั่นคือแก่นแท้ของการเรียนรู้อย่างมีความหมาย

          แม้พวกเขาจะเป็นเพียงกลุ่มคนเล็ก ๆ แต่ก็เชื่อมั่นในพลังของหนังสือ พลังของพื้นที่เรียนรู้ และพลังของผู้คนที่จะเปลี่ยนแปลงชุมชนได้จริง ถ้อยคำเหล่านั้นไม่เพียงแค่เป็นการกล่าวขอบคุณ แต่คือบทพิสูจน์ว่า หากพื้นที่ใดมีความหวัง มีการเรียนรู้ และมีใครสักคนลุกขึ้นมาก่อประกายแรก พื้นที่นั้นย่อมเปลี่ยนแปลงได้เสมอ แม้จะอยู่ในมุมที่ไกลที่สุดของแผนที่ก็ตาม

ที่มา

เฟซบุ๊ก Sook Enterprise (Online)

เฟซบุ๊ก สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน จาก childmedia.thailand (Online)

สื่อวิดีโอ “รู้จักกับหลักสูตรนักสื่อสารสุขภาวะฮาริส มาศชาย” (Online)

สื่อวิดิโอ “การสื่อสารสุขภาวะฮาริส มาศชาย” (Online)

เว็บไซต์ ศูนย์สร้างสรรค์สื่อเพื่อเด็ก เยาวชน และครอบครัว (Online)

เว็บไซต์ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ จาก thaihealth.or.th (Online)

เว็บไซต์ ศูนย์สร้างสรรค์สื่อเพื่อเด็ก เยาวชน และครอบครัว จาก สำนักงานอุทยานการเรียนรู้ (TK Park) (Online)