ฉันเชื่อมาตลอดเวลาว่า การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ ไม่จำเป็นต้องเริ่มต้น จากสิ่งที่ใหญ่ยิ่งหรือโครงการที่ใช้งบประมาณมากมาย การเริ่มต้นจากคนธรรมดาที่ไม่มีใครรู้จัก ที่ไม่ใช่แค่คิด แต่ลงมือทำ เพราะไม่เคยมีใครทำอะไรสำเร็จแค่การคิดเท่านั้น การลงมือและแก้ปัญหา น่าจะได้ผลลัพธ์ที่ชัดเจนมากกว่า ด้วยตัวฉันมองตัวเองเป็นคนธรรมดาซึ่งพอจะทำอะไรได้บ้าง ฉันเป็นเพียงเฟืองตัวเล็กๆ ที่หากขยับเพียงเล็กน้อย และรวมพลังกับเฟืองตัวอื่นๆ ก็อาจช่วยขับเคลื่อนสังคมให้ก้าวไปข้างหน้าได้
วันที่ 14 มิถุนายน 2569 เป็นอีกวันที่ทำให้ฉันเชื่ออย่างนั้น Book Club ศูนย์ข่าวสารท่ายาง จังหวัดเพชรบุรีหรือชมรมการอ่านของอำเภอท่ายาง เปิดประตูต้อนรับผู้คนทุกวัย ทั้งเด็ก นักเรียน นักศึกษา ครู อาจารย์ ผู้ปกครอง ผู้สูงวัย และประชาชนที่รักการอ่าน ทุกคนเดินเข้ามาด้วยเหตุผลที่แตกต่างกัน แต่ทุกคนกลับออกไปด้วยแรงบันดาลใจที่เต็มเปี่ยมคล้ายกัน กิจกรรมครั้งนี้เกิดขึ้นภายใต้แนวคิด ‘เพียงหนึ่งหน้าก็สามารถเปลี่ยนชุมชนได้’ (One Page Can Change the Community) โดยได้รับการสนับสนุนจากสถาบันอุทยานการเรียนรู้ (TK Park) ที่มองเห็นคุณค่าของร้านหนังสืออิสระในฐานะพื้นที่แห่งการเรียนรู้ของชุมชน
ฉันรู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรีได้มอบหมายให้นายอำเภอท่ายาง มาเป็นประธานในพิธีเปิด ท่านได้มากล่าวเปิดงาน และแบ่งปันประสบการณ์ชีวิตผ่านเรื่องราวของการอ่าน ทำให้ฉันเห็นว่า ‘หนังสือไม่เพียงมอบความรู้ หากยังหล่อหลอมวิธีคิด วิธีมองโลก และวิธีใช้ชีวิตของผู้คน’ แต่สิ่งที่ทำให้วันนั้นพิเศษยิ่งขึ้นไปอีก คือการได้ต้อนรับ นักเขียนเจ้าของเรื่องสั้น สัญญารักในสายหมอก ซึ่งได้รับการคัดเลือกให้ไปจัดแสดงในงาน Taipei International Book Exhibition และเป็นหนึ่งในนักเขียนโครงการ Writer in Residence Thailand 2026 ภายใต้นโยบาย ‘หนึ่งจังหวัด หนึ่งวรรณกรรม’
การที่ฉันจะชวนใครมาร่วมกิจกรรมในครั้งนั้น ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะมันจำเป็นต้องอาศัยความรู้จักระหว่างกันและการสร้างความสัมพันธ์ฉันเพื่อน การเชิญนักเขียนที่จะเข้าร่วมกิจกรรมกับทางร้านหนังสือพิมพ์ได้นั้นก็ดูจะยากยิ่ง ด้วยร้านที่เก่าแก่เปิดทำการมามากกว่า 60 ปี คนรู้จักกันมักคุ้นซึ่งส่วนใหญ่มีแต่รุ่นราวคราวพ่อแม่ก็ไม่อยู่แล้ว เพราะล้มหายตายจากไปเกือบหมด
แล้วนักเขียนในจังหวัดเราไปอยู่ที่ไหนกันนะ? ฉันตั้งคำถามกับตัวเองและอดไม่ได้ที่จะนึกถึงเรื่องความเป็นไปของโครงการ กระทั่งได้เห็นนโยบาย ‘หนึ่งจังหวัด หนึ่งวรรณกรรม’ ซึ่งหนึ่งในนั้นก็คือ จังหวัดเพชรบุรี ฉันจึงทำการค้นหาข้อมูลต่อไปและจนได้พบชื่อ คุณเสาวลักษณ์ พิพัฒนานุกูลชัย ฉันรู้สึกคุ้นๆ ชื่อเสียงเรียงนามนี้อย่างบอกไม่ถูก แต่บนโลกใบนี้ไม่มีอะไรบังเอิญ ทุกอย่างย่อมมีที่มาที่ไป ฉันโทรไปหาสำนักพิมพ์ที่เขาสังกัดอยู่และเราได้มีโอกาสคุยกัน จึงทำให้ฉันได้พบว่า คุณเสาวลักษณ์หรือพี่เอิง เคยเป็นนักเขียนพี่เลี้ยงใน TK WRITER BOOTCAMP เพื่อปั้นนักเล่าเรื่องรุ่นใหม่สู่อาชีพนักเขียนมืออาชีพ โครงการที่ฉันเคยเข้าไปอบรมเมื่อปี 2568 ตอนนั้นฉันยังไม่รู้อะไรเลยเกี่ยวกับงานเขียนเลยด้วยซ้ำ เรียกว่าเริ่มต้นจากศูนย์เลยก็ว่าได้ และหากจะบอกว่า โครงการนี้คือประตูเปิดโลกวรรณกรรมอีกด้านของฉันก็ว่าได้ เพราะฉันก็ไม่เคยเขียนนิยายเลย และนิยายเรื่องแรกของฉันก็ได้เบิกทางงานเขียนไปนั่งเรียนจนจบหลักสูตร เจอเพื่อนนักเขียน จนทุกวันนี้ก็ยังคุยกันอยู่เลย ฉันโชคดีมีนักวาดปกหนังสือส่วนตัว ที่ผลักดันเขาให้สร้างสรรค์ผลงาน น้องที่รู้จักสามารถสร้างคน คนหนึ่งคนได้มีอาชีพในงานด้านนี้อีกด้วย แค่ฉันขยับเฟืองเล็กๆ คนรอบข้างก็ขยับลองทำตาม พวกพ้องเขาก็ได้ลองทำอะไรใหม่ๆ แบบที่ไม่เคยทำมาก่อน ทุกวันนี้ มีอะไรที่ผู้อ่านไม่เคยทำบ้าง อยากลองทำไหมคะ แม้ฉันจะเป็นนักอ่านหากไม่แบ่งปันก็จะสูญเปล่า ฉันจึงริเริ่มที่จะเขียนให้คนอื่นๆ ได้อ่านเช่นกันฉันอยากจะเล่าเรื่องราว แรงบันดาลใจให้ทุกคน
ฉันไม่ได้พบกับพี่เอิงอีกครั้งในฐานะนักเขียนพี่เลี้ยงและผู้รับการอมรม หรือวิทยากรและผู้ฟัง พวกเรานั่งคุยกันในฐานะคนรักหนังสือ และนั่นทำให้ฉันอดคิดถึงเรื่องราวในโครงการตอนนั้นไม่ได้ กลุ่มของฉันพูดคุยถึงจุดเริ่มต้นของการเขียน ความสุขของการได้เห็นหนังสือเดินทางผ่านมือผู้อ่าน และความเชื่อที่ว่า ‘เรื่องเล่าหนึ่งเรื่องอาจเปลี่ยนชีวิตใครบางคนได้’ ฉันมองไปรอบห้อง เห็นแววตาของทุกคนที่ตั้งใจฟัง เห็นนักอ่านวัยประถมที่กล้าตั้งคำถาม และเห็นรอยยิ้มของผู้ใหญ่ที่กำลังแบ่งปันประสบการณ์กัน ภาพนี้ทำให้ฉันรับรู้ว่า การพบปะนักเขียนไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรม ทว่าคือการส่งต่อประกายความฝัน จากคนหนึ่งสู่อีกคนหนึ่ง ภาพเหล่านี้มันจะติดอยู่ในหัวใจฉันไปอีกนานแสนนาน
ฉันเชื่อเสมอมาว่า เรากำลังหว่านเมล็ดพันธุ์ที่ดีรอวันเก็บเกี่ยวอย่างไม่ท้อใจ เมื่อถึงเวลาอันสมควรก็จะได้เห็นต้นไม้ใหญ่ที่งดงาม
ฉันไม่ได้ปลอบใจตัวเองเพราะมันเกิดขึ้นแล้วจริงๆ เมื่อมีผู้คนมาอุดหนุนซื้อหนังสือที่ร้านมากยิ่งขึ้นแม้แค่ 1-2% และเขาเหล่านั้นยังช่วยบริจาคหนังสือให้โรงเรียนอีกด้วย มีการจัดตั้งกลุ่มนักอ่านในท้องถิ่นของเรา สิ่งเหล่านี้จะทำให้ร้านหนังสืออยู่ได้ แม้จะมีการเปลี่ยนแปลงของโลก แต่ถ้ากลุ่มของเรายังอยู่ในความสัมพันธ์ มีผู้คนในชุมชน และการสร้างสรรค์กิจกรรมให้เป็นประโยชน์ หากเราจะเป็นต้นแบบให้แก่ชุมชนอื่นๆได้ไม่มากก็น้อย
มื้อกลางวันวันนั้น กลายเป็นมื้อที่พิเศษ แม้จะเป็นข้าวกล่องอาหารธรรมดา แต่บทสนทนาช่างน่าสนใจและเป็นภาพจำของคนในชุมชนแห่งนี้ ทุกคนกล่าวเป็นเสียงเดียวกันว่า ขอบคุณที่ฉันริเริ่มจัดกิจกรรมแบบนี้เป็นครั้งแรกในอำเภอท่ายาง ด้วยรูปแบบ Book Club นั่งล้อมคุยกันโดยมีนักเขียนมาเป็นแรงบันดาลใจให้พวกเขากลับไปใช้ชีวิตให้ดียิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังมีกลุ่มสภากาแฟ และวิทยุท้องถิ่นที่มาถามว่า Book Club จะจัดอีกเมื่อไร
บางที…ชุมชนแห่งการเรียนรู้ อาจไม่ได้เริ่มจากอาคารที่ใหญ่ที่สุด หรือห้องสมุดที่ทันสมัยที่สุด มันอาจเริ่มต้นมาจากร้านหนังสือแห่งหนึ่ง ร้านหนังสือพิมพ์ท่ายางแห่งนี้ ร้านแห่งประวัติศาสตร์ของคนในชุมชน พร้อมบทสนทนาที่เต็มไปด้วยรอยยิ้มและความรัก เมื่อกล่าวถึง Book Club อย่างสภากาแฟแถวท่ายาง ก็มีการพูดถึง Book Club หรือสถานีวิทยุท้องถิ่นก็พูดถึงว่าจะจัดกิจกรรมอีกทีเมื่อไร
เมื่อนักเขียนแบ่งปันประสบการณ์ และเมื่อผู้คนเปิดมันอ่าน…‘หนังสือ’ ก็จะอยู่ตลอดกาล “เพียงหนึ่งหน้า ไม่สามารถเปลี่ยนโลกได้ในทันที แต่เพียงหนึ่งหน้า สามารถเปลี่ยนหัวใจของคนหนึ่งคนได้ และเมื่อหัวใจเปลี่ยน ชุมชนก็เริ่มเปลี่ยนตาม”
ที่มา
เอกสารอ้างอิงและรูปภาพ โดย book club ศูนย์ข่าวสารท่ายาง โครงการรักการอ่าน เพียงหนึ่งหน้า… ก็เปลี่ยนความคิดได้ ภายใต้ได้รับการสนับสนุนจากสถาบันอุทยานการเรียนรู้ (TK Park)
