หากคุณติดตามการประกวดรางวัลในด้านงานเขียนในช่วงหลายปีมานี้ ชื่อของ กล้า สมุทวณิช มักติดอยู่ลิสต์รายชื่อผู้เข้าชิงและผู้ชนะอยู่บ่อยๆ
หลายคนอาจรู้จักเขาจากผลงานรวมเรื่องสั้นเล่มแรก ข้อความต่างด้าว ในนามปากกาที่ชื่อว่า บุญชิต ฟักมี ก่อนที่ หญิงเสาและเรื่องราวอื่น จะเปิดทางให้เขาเข้าสู่แวดวงวรรณกรรมเต็มตัว จากการเป็นผู้ชนะเลิศเรื่องสั้นมติชน เมื่อปี 2555 และได้เข้าชิงรางวัลซีไรต์ เมื่อปี 2557 นั่นจึงเป็นจุดเริ่มต้นให้ผู้คนได้เข้าไปสำรวจงานเขียนอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็น ยุติธรรมประดิษฐ์ ซึ่งก็ได้รับรางวัลชนะเลิศจากการประกวดเรื่องสั้นแนววิทยาศาสตร์ อพวช. เมื่อปี 2562, แมลงอายุสั้นที่เราไม่รู้จัก ที่เข้า Shortlist รางวัลซีไรต์ 2567 ส่วนใครที่เป็นนักอ่านสายไลต์โนเวลคงจะรู้จัก ถ้าเราชนะตัวเอง (แล้วอย่างนี้ใครจะเป็นคนแพ้ล่ะ) ซึ่งชนะการประกวด Writer Zeed 4 มาแล้ว นอกจากนี้ เขายังเป็นนักเขียนที่ทำงานร่วมกับมติชน และมีบทวิเคราะห์สนุกๆ ที่ชวนนักอ่านมาสำรวจชีวิต ผู้คน สังคม การเมืองการปกครอง อยู่เป็นระยะ
แต่น้อยคนนักจะทราบว่า แท้จริงแล้ว กล้าทำงานประจำเป็นนักนิติศาสตร์ที่คอยดูแลและสรุปคำร้อง ตลอดจนเสนอข้อคิดเห็นทางกฎหมายให้กับศาลรัฐธรรมนูญ แต่การทำงานประจำไม่เคยเป็นข้ออ้างของการหยุดทำสิ่งที่รัก เขายังคงหาเวลาช่วงเช้าของทุกวันในการต่อเติมต้นฉบับเรื่องใหม่ๆ อย่างสม่ำเสมอ
วรรณกรรม และ นิติศาสตร์ สองสิ่งที่ดูแตกต่างและคล้ายกันในบางที ประกอบให้กล้ากลายเป็นนักเขียนที่มีลีลาการเล่าเรื่องที่น่าสนใจได้อย่างไร แล้วอะไรเป็นเชื้อเพลิงที่ทำให้เขายังคงยึดมั่นในการทำสิ่งที่รักได้ทุกวันเช่นนี้

คุณมาเริ่มสนใจด้านการเขียนตั้งแต่เมื่อไหร่ ?
จุดเริ่มต้นในการเป็นนักเขียนของผม เริ่มจากการเป็นนักอ่านก่อนครับ ช่วงมัธยมต้น จำได้ว่าที่โรงเรียนเคยได้รับบริจาคหนังสือชุด เสือใบ-เสือดำ ของ ป. อินทรปาลิต แต่มันมีไม่ครบชุด ไม่จบเรื่อง ผมก็คิดว่าไม่จบไม่เป็นไร งั้นเราแต่งต่อเอง เหมือนเขียนแฟนฟิกชัน (Fanfiction) ก็เขียนให้เพื่อนในห้องอ่าน เพื่อนก็บอกว่าสนุก เขียนตอนต่อไปเร็วๆ เราจึงเห็นถึงความสนุกของการเขียนหนังสือ พอมัธยมปลายก็เริ่มมีความกล้าส่งต้นฉบับไปที่มติชน แล้วงานได้ตีพิมพ์ในมติชนสุดสัปดาห์ มันเป็นอะไรที่สุดยอดมากๆ สำหรับนักเขียนในเวลานั้น หลังจากนั้นเราก็มีส่งประกวดงานเขียนบ้าง อย่างการประกวดวรรณกรรมรางวัลพานแว่นฟ้า ตัวเรามีพล็อตเกี่ยวกับการเมืองพอดีก็เขียนส่งไป แต่ไม่เคยคิดเลยว่าจะต้องรวมเล่ม ออกเป็นหนังสือ
จนมาช่วงที่ผมไปเรียนต่อที่ฝรั่งเศส ผมจะชอบอ่านแนววรรณกรรมญี่ปุ่นของมูราคามิ หรือถ้าเป็นนักเขียนคนไทย ผมจะชอบงานของ พี่ม่อน (อุทิศ เหมะมูล) หรือ พี่ต้น (อนุสรณ์ ติปยานนท์) ก็คิดกับตัวเองว่า เราอยากทำงานเขียนจริงจังบ้างแล้ว เรื่องสั้นช่วงแรกจะมีฉากหลังเป็นฝรั่งเศสเยอะ ตามประสบการณ์ในช่วงนั้น ก่อนจะส่งกลับมาลงนิตยสารในเมืองไทย จนมีเยอะระดับหนึ่งก็รวมเล่มครับ เล่มแรกชื่อว่า ข้อความต่างด้าว ผมใช้นามปากกาว่า บุญชิต ฟักมี ครับ หลังจากนั้นก็มี หญิงเสา ตามมาหลังจากกลับมาอยู่ประเทศไทย
สภาพแวดล้อมในฝรั่งเศสส่งผลต่องานเขียนของคุณอย่างไรบ้าง ?
เมืองที่ผมอยู่จะเป็นเมืองท่องเที่ยวทางใต้ของฝรั่งเศส ชื่อ แอ็กซ็องพรอว็องส์ (Aix-en-Provence) ด้วยความที่ฝรั่งเศสเป็นเมืองศิลปะ บรรยากาศในเมืองมันจะสบายๆ น่านั่งในร้านกาแฟแล้วเขียนนิยายสักเรื่อง จะมีเรื่องสั้นที่ผมชอบอยู่ใน ข้อความต่างด้าว ซึ่งเขียนจากเรื่องจริงของผม คือ ผมเช่าบ้านอยู่กับรุ่นพี่คนไทยที่นั่น ปรากฏว่าวันหนึ่ง รุ่นพี่โดนไล่ออกจากห้อง เพราะเจ้าของห้องไปรับผู้เช่ารายใหม่ที่ให้เงินเยอะกว่า เราคนไทยก็สู้อะไรเขาไม่ได้ ผมก็หยิบเรื่องนี้มาเขียนให้ดราม่าขึ้น ด้วยการปรับเป็นครอบครัวแม่ลูกอ่อน
แต่เรื่องที่เกิดขึ้นจริง คือ รุ่นพี่ผมออกมาแล้ว แต่เขาเขียนด่าเจ้าของบ้านไว้ เจ้าของเคยมาถามผมว่า เขาเขียนว่าอะไร ผมก็ไม่แปลให้ มันอึดอัดมาก ผมเลยหยิบเรื่องนี้มาเขียน ถ้าสมมติว่าชีวิตเราเกิดเรื่องแบบนี้ขึ้นมา การที่เราเจอข้อความที่เราแปลไม่ได้ แต่เราก็พอจะเดาความหมายได้ แต่เราก็ไม่แน่ใจในความหมายของมัน เราจะรู้สึกยังไง ซึ่งผมปรับเรื่องให้ดูดราม่าขึ้น ด้วยการเปลี่ยนตัวละครเป็นครอบครัวพ่อแม่ลูกอ่อนในฐานะคนที่เติบโตมากับแวดวงการอ่านเขียน
วรรณกรรมส่งผลต่อตัวตนของคุณอย่างไรบ้าง ?
ถ้างานวรรณกรรมมันดีจริงๆ มันจะสัมผัสกับจิตวิญญาณของเราได้ ในฐานะคนอ่าน วรรณกรรมสามารถจําลองความรู้สึกที่เราอาจไม่เคยสัมผัสมาก่อนให้เป็นรูปเป็นร่างได้ ยกตัวอย่างเช่น คำพิพากษา เป็นนิยายที่สนุกอีกเรื่องหนึ่ง แต่มันมีความเป็นวรรณกรรมสูงอย่างเรื่องเนี้ย เราอ่านแล้วเศร้ากับชะตากรรมของไอ้ฟักมาก การเป็นคนที่พูดอะไรก็ไม่มีใครเชื่อ ทั้งที่เรากำลังพูดความจริง มันเจ็บปวดมาก การเขียน การใช้ภาษาเปรียบเปรย ทำให้คนอ่านถูกดูดเข้าไปในโลกของนักเขียน แล้วมันสร้างแรงสั่นสะเทือนในใจเราได้
ในมุมของนักเขียน เราสามารถเล่าเรื่องที่เราไม่อยากเล่าตรงๆ ได้ เราอยากให้คนอ่านสัมผัสประสบการณ์แบบนี้ แล้วตั้งคำถามไปกับเราได้ อย่างเรื่องหญิงเสา เราเล่นกับจินตนาการของคน เคยได้ยินเรื่องของนักร้องลูกทุ่งที่ได้พวงมาลัยมาเยอะ แล้วไม่รู้จะเอาไว้ไหน ก็เลยเอาไปวางที่ต้นไทร ไหมครับ เขาทำแบบนั้นซ้ำๆ ทุกวันที่ขับรถผ่าน จนวันหนึ่งตรงนั้นก็กลายเป็นศาลเจ้าขึ้นมา และตัวเขาเองก็ยกมือไหว้เหมือนกัน ผมจึงหยิบมาเล่าต่อว่า ถ้าคุณเห็นตัวตนที่มันเกิดจากจินตนาการของคนอื่นขึ้นมา คุณจะรู้สึกอย่างไร

จากเด็กที่สนุกกับงานเขียน เติบโตมาสู่การเป็นนักนิติศาสตร์ได้อย่างไร ?
ต้องพูดตรงๆ แบบโลกไม่สวยว่า เด็กยุคนั้นจะเลือกคณะที่เรียน เราไม่สามารถเลือกได้อย่างอิสระหรอก มันก็ต้องแล้วแต่พ่อแม่ด้วย เขาก็อยากให้เราเรียนอะไรที่มันหากินได้ อย่างนิติศาสตร์หรือรัฐศาสตร์จบมารับราชการได้ หรือไม่ก็ไปเป็นทนายความ แต่ตอนนั้นผมก็ยังใส่อันดับสุดท้ายไว้เป็น ภาควิชาวรรณคดี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คิดไว้ว่า ถ้าผมไปทางรัฐศาสตร์หรือนิติศาสตร์ไม่ได้ก็มาทางนี้แล้วกัน เพราะผมเองก็อยากเป็นนักเขียน แต่ก็ไม่ได้ฝืนใจที่จะไปเรียนนิติศาสตร์-รัฐศาสตร์ เพราะผมสนใจการเมืองอยู่แล้ว ซึ่งผมก็รู้สึกดีใจที่เลือกเรียนนิติศาสตร์นะ เพราะมันทําให้ผมมีงานที่มั่นคงจนเขียนหนังสือได้โดยไม่เดือดร้อน
แล้วการเรียนนิติศาสตร์ส่งผลต่องานเขียนของคุณด้วยไหม ?
มันก็มีผลนะ มันทำให้เราคิดแบบเป็นเหตุเป็นผล พอผมเรียนนิติศาสตร์ ผมจะไม่กล้าเขียนเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ในทางกฎหมาย ส่วนตัวผมชอบเขียนเรื่องสั้นแนวเซอร์เรียลิสม์ (Surrealism) บางทีก็มีที่มาจากเรื่องจริงบ้าง แต่เราเอามาเขียนให้มันเพี้ยนขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง อย่างเรื่อง หญิงเสา เป็นเรื่องของผู้หญิงที่ออกมาจากเสา ผมเอามาจากสมัยที่สนามบินสุวรรณภูมิมีเรื่องเล่าว่า มีผู้หญิงเดินออกมาจากเสาได้ เราก็หยิบเรื่องนี้มาตีความใหม่ ผูกเรื่องให้เกิดที่ศูนย์ราชการ ซึ่งเป็นที่ทำงานของผม โดยให้ตัวเอกต้องนอนค้างที่ศูนย์ราชการ ซึ่งก็อิงมาจากความจริงที่ว่า ปกติที่ศูนย์ราชการก็ต้องมีคนผลัดกันอยู่เวรอยู่แล้ว
ในวันที่ หญิงเสา เข้าชิงรางวัลซีไรต์ในปี 2557 ชีวิตของคุณเปลี่ยนไปอย่างไรบ้าง ?
หญิงเสา เข้าชิงรางวัลซีไรต์ในปีที่วรรณกรรมไทยกำลังได้รับความสนใจพอดี จำได้ว่า พอเข้ารอบสี่มีรายการโทรทัศน์ไปสัมภาษณ์ถึงที่ทำงาน ผมต้องหาห้องรับแขกของที่ทำงานเตรียมไว้ แล้วเหล่าข้าราชการ เพื่อนร่วมงานก็จะงงว่า ทำไมถึงมีคนมาถ่ายกล้า แม้แต่อาจารย์ประจำชั้นของลูกผมยังมาถามว่า พ่อเธอเข้ารอบซีไรต์ใช่ไหม จำได้ว่าเขาเอาเรื่องนี้ไปติดบอร์ดที่โรงเรียนด้วย
คุณบอกว่าปี 2557 เป็นช่วงปีที่แวดวงวรรณกรรมไทยรุ่งเรือง แล้วในปี 2568 ในฐานะนักเขียนที่อยู่ในวงการนี้ คุณต้องเผชิญกับเรื่องราวแบบไหนบ้าง ?
ผมยังเป็นหนึ่งคนที่ชอบเขียนเรื่องสั้น พอครบจำนวนก็จะนำไปเสนอรวมเล่มกับทางสำนักพิมพ์ พอมาช่วงหลัง ผมเริ่มรู้สึกว่าถูกปฏิเสธมากขึ้น แม้แต่ผมที่เคยมีผลงานเข้าชิงซีไรต์ ก็ไม่ได้หาคนพิมพ์งานให้ง่ายๆ รวมเรื่องสั้นของผมก็ไม่ผ่าน ช่วงหลังผมก็ขยับมาเขียนนิยายบ้าง แต่เสนอไปหลายที่ก็ไม่ผ่านเหมือนกัน จนผมต้องเปิดขายเป็นอีบุ๊กเอง พอตอนหลังก่อนประกวดซีไรต์ไม่นาน ผมก็ประกาศว่า ใครอยากได้เรื่องนี้ไปตีพิมพ์ไม่คิดค่าลิขสิทธิ์เลย และจะให้สิทธิ์พิมพ์ห้าปีด้วย
ต้องบอกว่า คนอื่นทำอีบุ๊กอาจจะดีนะ แต่ผมทำแล้วไม่ค่อยดีเท่าไหร่ เพราะงานผมเป็นงานวรรณกรรม คนที่อ่านงานแนวนี้ก็ไม่ค่อยอ่านอีบุ๊กเท่าไหร่ ส่วนไลต์โนเวล (Light Novel) ที่ผมเขียนก็ยังวัดผลไม่ได้ เพราะเป็นงานที่เปิดให้อ่านฟรี อย่างเรื่อง ถ้าเราชนะตัวเอง (แล้วอย่างนี้ใครจะเป็นคนแพ้ล่ะ) รูปเล่มจะขายโดยสํานักพิมพ์พะโล้ แต่ความที่เรื่องนี้มันเป็นเรื่องที่ส่งประกวดโครงการของอาจารย์ชมัยภร แสงกระจ่าง แล้วได้รางวัล ซึ่งโครงการนี้เขาร่วมมือกับกระทรวงวัฒนธรรม ทำให้ต้องลงต้นฉบับให้อ่านในแอปพลิเคชัน MEB แบบฟรีๆ ด้วย แม้ว่าตอนจบในเล่มกับในเว็บจะไม่เหมือนกันก็ตาม
ส่วนตัวมองว่า สมัยก่อนหนังสืออ่านเล่นกับงานวรรณกรรมไม่ได้แยกขาดกันเหมือนทุกวันนี้ วรรณกรรมไทยในปัจจุบันอาจมีแนวทางเฉพาะตัวมากขึ้น ผมรู้สึกคิดถึงงานวรรณกรรมเก่าๆ ที่อ่านง่าย อ่านสนุก อย่างเรื่อง ตุ๊กตา มันเป็นนิยายสะท้อนสังคมว่าด้วยปัญหาการค้ามนุษย์ ที่อ่านแล้วน่ากลัวจนไม่กล้าลุกไปเข้าห้องน้ำตอนกลางคืน หรืองานที่คลาสสิกมากๆ อย่าง ความรักของวัลยา ก็สามารถอ่านเป็นนิยายเริงรมย์ได้ ทั้งที่มันเป็นนิยายที่ว่าด้วยอุดมการณ์ทางการเมือง ความเป็นประชาธิปไตย
พูดไปแล้วก็เศร้าครับ ผมว่าวงการนี้มันเล็กลงทุกวัน สมัยก่อนนักเขียนเป็นที่รู้จักในสังคมมากกว่านี้ มีสื่อหลักให้ความสนใจ ทุกวันนี้ไม่มีแมกกาซีนให้นักเขียนลงงานเท่าไหร่แล้ว ดีที่ยังมีสื่อออนไลน์ที่เปิดให้ลงเรื่องสั้นอยู่ แต่ในความรู้สึกของผม การได้ลงหนังสือที่ตีพิมพ์ มันสร้างแรงบันดาลใจมากกว่ากันเยอะ แต่มันก็มีหนังสืออีกหลายประเภทที่ได้รับความนิยมนะ ไม่ว่าจะเป็นนิยายสืบสวนสอบสวน หนังสือแปล หรือหนังสือเฉพาะทางอื่นๆ


คุณทำงานเขียนทั้ง เรื่องสั้น วรรณกรรม บทวิเคราะห์ มาหลากหลาย ทำไมจึงเริ่มหันมาสนใจงานไลต์โนเวล ?
พอเราเห็นว่า วรรณกรรมไทยมันไม่ค่อยมีทางไปต่อแล้ว สํานักพิมพ์ใหญ่ๆ อย่าง อมรินทร์ หรือ มติชน ก็ไม่มีการพิมพ์วรรณกรรมไทยใหม่ๆ ออกมาเท่าไหร่แล้ว ยกเว้นงานที่ได้ซีไรต์บางชิ้น ถ้าลองดูรายชื่อสำนักพิมพ์ที่เข้าชิงรางวัลซีไรต์ ส่วนใหญ่จะเป็นสำนักพิมพ์เล็กๆ ที่เล็กจนเหมือนกับพิมพ์เอง ขายเอง ส่งประกวดเอง หรือเป็นงานของเพื่อนฝูง
ผมจึงอยากลองหาแนวทางใหม่ๆ ซึ่งไลต์โนเวลเป็นงานเขียนเฉพาะกลุ่ม อย่างวัยรุ่นที่ชอบอ่านหนังสือแนวมังงะ (Manga) หรือแอนิเมชันแบบญี่ปุ่น แล้วก็เพื่อนผมคนหนึ่งก็คือ หฤษฎ์ มหาทน หรือ StarlessNight เขาเขียนเรื่อง เกิดใหม่ครั้งนี้จะสร้างประเทศที่ดีได้หรือเปล่านะ ซึ่งเป็นเล่มที่ได้รับประสบความสําเร็จมาก ขายดีและมีแฟนคลับติดตามจนเขียนออกมา 5 เล่ม ก็ยังมีคนตามอยู่ครับ
อย่างเรื่องของ StarlessNight ถ้าสังเกตจะเห็นว่าเขาใส่แนวคิดทางการเมือง ผสมความเป็นประชาธิปไตยเข้าไปด้วย ซึ่งมันกลมกล่อมมากๆ มันทำให้ผมเข้าใจว่า เราสามารถเขียนประเด็นจริงจังในคราบไลต์โนเวลได้เหมือนกัน ส่วนตัวเวลาเขียนงานอะไรก็ตาม ผมจะพยายามใส่ความตื่นเต้น ความหักมุม หรืออารมณ์ต่างๆ เข้าไป และผมจะรู้สึกดีใจเสมอเวลาคนอ่านมาชมว่า งานของผมอ่านสนุกครับ
แต่มันก็มีปัญหาตามมาอีก เพราะคนอ่านที่ชอบงานของผมสมัยก่อน จะไม่ค่อยกล้าอ่านไลต์โนเวล เพราะเขารู้สึกว่าเขินเวลาหยิบขึ้นมาอ่าน ขออ้างถึงอาจารย์นภดล ร่มโพธิ์ เขาบอกว่า เรื่องนี้สนุกมากนะ ถ้าเปลี่ยนปกแทบจะเป็นนิยายแนวฮาวทู (How-to) เลยก็ได้ ผมก็เลยต้องไปเริ่มต้นใหม่กับคนที่ชอบอ่านไลต์โนเวล ซึ่งก็ดีเหมือนกัน แต่ถ้าถามว่ายังประสบความสำเร็จไหม ก็ยังครับ
แล้วแวดวงไลต์โนเวลในสายตาของคุณ ถือว่ามีโอกาสในการเติบโตไหม ?
ผมคิดว่ามันจะโตตามจำนวนกลุ่มผู้อ่านไลต์โนเวล ในเวลานี้อาจจะได้รับความนิยมแค่เฉพาะกลุ่ม คนทั่วไปยังไม่รู้จักว่ามีหนังสือประเภทนี้อยู่ แต่ถามว่าทำเป็นอาชีพได้ไหม บางคนก็เขียนไลต์โนเวลเป็นอาชีพได้นะ แต่สำหรับผม รายได้หลักคือการทำงานประจำอยู่ สิ่งนี้เป็นเหมือนความฝันที่ผมยังรู้สึกสนุกกับมันอยู่ เพราะนอกจากจะได้ทดลองแนวทางใหม่ๆ แล้ว ผมก็อยากสื่อสารกับคนรุ่นใหม่ให้มากขึ้นผ่านงานเขียนด้วย
อะไรคือเคล็ดลับที่ทำให้คุณยังเขียนหนังสืออย่างต่อเนื่องเช่นนี้ ?
นักเขียนเป็นเหมือนความฝันของผม มันเป็นสิ่งที่เราอยากทํา มันหล่อเลี้ยงให้เรารู้สึกว่า เรายังไม่ได้ทิ้งสิ่งที่เราอยากเป็น ผมโอเคกับการเป็นนักวิชาการด้านกฎหมายนะ แต่ผมก็ยังคิดว่าตัวเองเป็นนักเขียนอยู่ ดังนั้นถ้าเราเป็นนักเขียน ก็ต้องเขียนหนังสือให้ได้ทุกวัน
ส่วนตัวผมจะตั้งเวลาเขียนต่อวัน วันละประมาณหนึ่งชั่วโมง หรือประมาณสองพันคำ มันเป็นวิธีของ สตีเฟน คิง (Stephen King) นักเขียนชาวอเมริกัน เขาบอกว่า พอเขียนได้ครบจำนวนแล้วก็พอ อย่าเขียนมากหรือน้อยกว่านั้น เราจะได้มีแรงเขียนไปทุกวัน ซึ่งเคล็ดลับนี้ก็ทำให้ผมเขียนงานได้สำเร็จ



